Nieuw boek

Ik had Therese Borghuis al weer een tijdje niet gesproken, dus even bellen. Na een tijdje kletsen wist ze me te vertellen dat ze ook nog klaar was met het schrijven van een boek. Een wel heel nuttig boek, als ik het even vlug inschat. In het boek worden namelijk de verschillen en overeenkomsten tussen The Theory of Constraints (Goldratt), Lean (Toyota) en Six Sigma (Motorola, General Electric) behandeld.

Op de diverse congressen, die ik de afgelopen jaren heb mogen volgen waren er vaak vragen uit de zaal over dit onderwerp. Leuk om nu te zien dat Therese het stokje heeft opgepakt en hier een boek voor heeft geschreven onder de titel:”Flow in de zorg. Patiëntenlogistiek: niet harder, maar anders werken.”

Hieronder wat meer info. Mocht je nu al enthousiast zijn, dan zou ik zeggen: Bestel!

TOC, Lean of Six Sigma? Welke van de drie?

Welke methode is nu het meest geschikt voor uw organisatie? Wilt u weten op welke manier zij evenwicht brengen tussen de uitgaven en inkomsten van uw organisatie? En heeft u nog geen informatie kunnen vinden waarin de drie meest gebruikte methoden in de zorg – Theory of Constraints, Lean en Six Sigma – op een heldere manier met elkaar worden vergeleken? Dan is dit boek voor u een must.

Het dilemma voor zorginstellingen

Worstelt u als elke zorginstelling met het dilemma dat u elke individuele patiënt de beste behandeling wilt bieden terwijl u tegelijkertijd gedwongen wordt zoveel mogelijk patiënten binnen een beperkt budget te behandelen? Of wilt dit dilemma doorbreken? Dit boek laat zien hoe u deze wens in werkelijkheid kunt omzetten.

Niet harder, maar anders werken

In Nederland is nog weinig gepubliceerd over het gebruik van logistieke methoden in de zorg en de te bereiken resultaten. Het boek Flow in de zorg. Patiëntenlogistiek: niet harder, maar anders werken vormt de primeur. Het boek beschrijft:

• per methode de belangrijkste kenmerken
• de manier waarop de methode variatie managet
• hoe continue verbetering bereikt wordt
• welke resultaten ziekenhuizen hebben bereikt
• hoe de methoden het dilemma tussen kwaliteit en budget doorbreken.

Welke methode is het meest geschikt?

Afhankelijk van de doelstelling van uw organisatie – bent u bijvoorbeeld vooral uit op kostenbesparing of bent u juist meer gericht op inkomstenmaximalisatie? – en de kenmerken van elke methode, wordt u al lezend duidelijk welke methode primair het meest geschikt is om binnen uw organisatie toe te passen. Ook de beschrijving van de overeenkomsten en verschillen helpt u een keuze te maken.

Kan ik methoden combineren?

Met elke methode kunt u binnen uw organisatie meer van uw doel bereiken. Zo kunt u met TOC de doorstroom binnen uw organisatie bevorderen en vaststellen welke constraint deze doorstroom het meest belemmert. Vervolgens kunt u het effect van TOC versterken door met instrumenten uit Lean of Six Sigma de constraint op te lossen. Op deze manier benut u de sterke kanten van elk van de methoden. Het boek beschrijft een praktijkvoorbeeld waarin TOC met elementen van Lean gecombineerd wordt.

Interesse?

Als u benieuwd bent hoe TOC, Lean of Six Sigma met succes binnen uw organisatie toegepast kan worden, bestel dan hier het boek Flow in de zorg. Patiëntenlogistiek: niet harder, maar anders werken.

Gisteren op 2 december 2010 werd het 14e landelijk Congres Patiëntenlogistiek georganiseerd door het Leids Congres Bureau. Ook dit jaar enthousiasmeerde Geert Kazemier het publiek als dagvoorzitter.

Schaven en Snijden en de kwaliteit van schaven

Daan Rooijmans van Plexus mocht de kop af bijten en nam ons mee in een verhaal over snijden en schaven. Snijden in de vorm van doing the right things. En schaven in de vorm van doing things right. Een goed voorbeeld van drastisch snijden was het plan van UMC Utrecht om de basiszorg in haar geheel af te stoten. Aan het einde ontstond er echter een terechte kip en ei discussie. Wat dien je eerst te doen? Schaven of snijden. In de zorg wordt er inmiddels al zoveel geschaafd en vaak is de oplossing zo makkelijk als er maar iemand zou kunnen kiezen. Uit andere sessies bleek dat in de meeste gevallen het hogere management daar toch daadkrachtiger in zou moeten optreden.

De kunst van het kleinmaken

Door sneeuwval en de bijkomstige files was Wim van Harten vertraagd. Marc Rouppe van der Voort en Stan Janssen namen ons daarom mee in de Kunst van het Klein maken. ’s Ochtends had ik al met Stan getwitterd of het niet een herhaling van zetten zou zijn ten opzichte van vorig jaar, maar dat bleek absoluut niet het geval. Marc introduceerde het kunst van het klein maken met een filmpje over een jongen genaamd Matt. De overeenkomst tussen Matt en de kunst van het klein maken is dat je het morgen leuker en beter gaat doen. Matt ging reizen ipv in de kelder werken en wij gingen nadenken over wat wij morgen in ons werk anders konden doen zodat we effectiever zijn en leuker werk doen. In een half uur tijd werden diverse knelpunten gedeeld en samen nagedacht over verbeteringen. Door het klein te maken lukten het veel deelnemers om ook daadwerkelijk een makkelijke stap te benoemen die ze morgen konden gaan testen.

Voor de lunch hield Wim van Harten een voordracht over afwegingen inzake zorglogistieke verbeterprocessen. De heer van Harten haalde diverse studies aan over de effectiviteit van diverse bedrijfskundige methodieken. In één tabel was duidelijk te zien dat er niet duidelijk wordt gekozen voor één specifieke verbetermethodiek in de ziekenhuizen. En dat elke verbetermethodiek zo’n 50% kans heeft op positief resultaat. De onderzoeken lieten echter wel zien dat algemene ziekenhuizen beter resultaat halen met verbetermethodieken dan bijvoorbeeld top klinische instellingen of de UMC’s.

Tabel met het resultaat van de diverse verbetermethodieken in ziekenhuizen

Fasttrack voor pijn op de borst en Regie op de OK

’s Middags kon er gekozen worden uit een aantal workshops. Ik heb de workshops “Patiëntenlogistiek op de OK” en “One Stop voor cardiologiepatiënten in het EMC” bijgewoond. De eerste workshop liet de gevolgen zien van een duidelijke keuze voor het werken met strikte richtlijnen voor operateurs en teams. Vragen uit het publiek richtte zich voornamelijk op het;”Hoe in de praktijk?” Ook hier was weer het devies om leiderschap te tonen in het aanspreken van teams op hun verantwoordelijkheid en mensen te belonen/straffen bij goede/slechte prestatie.

Tjebbe Galema over de Fasttrack Angina Pectoris

Tjebbe Galema, cardioloog en medisch coordinator polikliniek Cardiologie EMC, nam ons mee in een fasttrack voor Angina Pectoris (hevige pijn op de borst). Hij vertelde ons over de diverse tests die cardiologen uitvoeren om te achterhalen of iemand daadwerkelijk problemen heeft met een vernauwing van de kransslagader en door de mate waarin een test de juiste uitkomst geeft op een negatieve, of positieve uitslag van invloed is op de diversiteit van testen die moeten worden uitgevoerd. De heer Galema gaf het voorbeeld van drie verschillende testen die uiteindelijk vervangen kunnen gaan worden voor 1 test met de CT-scan. Hierdoor heeft de patiënt eerder zijn uitslag en is de uitslag ook nog eens betrouwbaarder. Studies over de kosteneffectiviteit worden nu echter nog uitgevoerd.

Samenvattend

Het was een informatieve dag waarbij mensen een platform krijgen om kennis en ervaringen met elkaar te delen. Persoonlijk zijn me een paar dingen bijgebleven. Regie door het hoger management blijft een terugkerend fenomeen. Op plekken waar iemand vanuit de organisatie echt het voortouw neemt, gebeuren de mooiste dingen. En techniek heeft een grote impact op de doelmatigheid van processen (fasttrack cardiologie). Daar kan in veel gevallen geen proces herontwerp tegenop.

Geert Kazemier sloot de dag af met de gedachte om het delen van kennis en ervaringen makkelijker een gemeengoed te laten zijn. Kunnen we volgend jaar bijvoorbeeld allemaal tegen een gereduceerd tarief een arts meenemen? Dat zou in ieder geval schelen met de discussies over snijden of schaven. Schaven zijn we immers goed in, maar af en toe zouden we zo graag de discussie over snijden willen aangaan.

Mocht je volgend jaar een idee hebben voor een onderwerp dan kun je dat aangeven bij het Leids Congres Bureau of via twitter op de hashtag #andersdoen. Tot volgend jaar!

Erwin’s kijktip voor morgen: Hoe houden we de zorg betaalbaar op Rondom10. Volledig Social Media 2.8

Twitter hash Tag: #rondom10

LIVE om 21.05 uur op Nederland 2 en live te volgen op www.rondom10.nl

Op donderdag 9 december 2010 organiseert Hogeschool Windesheim in Zwolle in samenwerking met de werkgroep ORHC/NGB het jaarlijkse congres over Operations Research in Health Care. De ontvangst van het congres is vanaf 09.15 uur en het congres zal om 17.00 uur worden afgesloten met een borrel. Meer informatie over het congres vind je in de aankondiging.

Als men afgaat op de cijfers van de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen en de Borstkanker Vereniging Nederland dan worden de ziekenhuizen in Zevenaar, Boxmeer, Hoogeveen, Dokkum, Den Helder en Hardenberg volgend jaar niet meer gecontracteerd door zorgverzekeraar CZ voor borstkankerzorg. Dat valt te lezen op de website van de NOS.

De Vereniging van Samenwerkende Algemene Ziekenhuizen (SAZ) heeft een kort geding aangespannen tegen CZ om publicatie van de lijst met de prestaties van de ziekenhuizen op het gebied van borstkankerzorg te voorkomen. Het kwaad is echter al geschied. De wijze waarop CZ de keuze maakt is bekend en vervolgens kan iedereen zelf daar conclusies uit trekken.

Ik ben benieuwd wat de uitkomst is van het kort geding. Natuurlijk kun je opmerkingen hebben over de wijze waarop CZ “de ban” kenbaar maakt en dat het een klap moet zijn voor de zorgverleners/professionals die dag en nacht met volle inzet de zorg verlenen in. Of dat de criteria/normen die zijn gesteld door CZ niet kloppen. Ik blijf echter bij mijn standpunt, dat het goed is voor de kwaliteit van zorg dat een verzekeraar het inzichtelijker maakt voor patiënten waar men veel ervaring heeft met ingrepen en waar die ervaring minder aanwezig is en wat de kwaliteit van zorg is.

Als de Consumentenbond met een lijst komt over de beste matrassen dan schreeuwen de matrasfabrikanten immers ook geen moord en brand.

Zoals afgesproken heeft CZ het verantwoordingsdocument openbaar gemaakt. In dit document zet CZ uiteen welke normen en criteria zijn toegepast om te bepalen welke instellingen de voorkeur verdienen voor het uitvoeren van een mammacarcinoom (borstkanker).

Transparant

Ik laat de discussie over de normen en criteria aan de zorgprofessionals, maar één ding is duidelijk:”Voor een leek is het goed te begrijpen.” Doe je als zorginstelling en specialist veel ingrepen op het gebied van borstkanker dan ben je een hofleverancier voor CZ. Doe je dat niet, dan daal je in de ranking. Een logische redenatie als je ervan uitgaat dat de kwaliteit van de ingreep een positieve relatie heeft met het aantal ingrepen die worden uitgevoerd in het ziekenhuis. CZ komt op deze wijze aan een verdeling in vier categorieën voor de diverse prestatieniveaus.

4 Categorieën

Categorie 1 en 2: De volumenorm voor het aantal ingrepen is voor beide categorieën hetzelfde, namelijk minimaal 150 ingrepen op jaarbasis per instelling en minimaal 30 ingrepen per chirurg. Bij categorie 1 ligt de kwaliteit van de levering van zorg echter een stuk hoger.Dit onderscheidt wordt onder andere gemaakt door hogere CQ-scores te eisen (Consumer Quality Index).

Categorie 3: De volumenorm ligt tussen de 150 en 70 ingrepen per instelling. Of het aantal ingrepen ligt boven de 150, maar per specialist scoort het ziekenhuis niet voldoende voor een categorie 1 of 2. Daarnaast zijn er nog basiseisen voor CQ-scores.

Categorie 4: Een instelling voert minder dan 70 ingrepen uit op jaarbasis en de CQ scoren liggen nog een stuk lager.

Vrijdag publiceert CZ de ranglijst van ziekenhuizen. Lees hier het volledige rapport

“CZ stopt met zorgvergoeding voor borstkanker in zes ziekenhuizen!” In mijn ogen is dat fantastisch nieuws.

De bestuursvoorzitter van CZ kreeg in de aflevering van Pauw en Witteman wel wat kritische vragen over het feit dat CZ tot en met vrijdag wacht met de publicatie van de gegevens. Hierbij gingen de presentatoren er even aan voorbij dat er eindelijk wat gebeurd in de sector en dat deze ontwikkeling met open armen omarmd zou moeten worden. Gelukkig stond Rob Oudkerk de bestuursvoorzitter bij in zijn betoog. Oudkerk gaf  aan dat een huisarts zich bij de verwijzing van patiënten voornamelijk baseerd op zijn/haar kennis van de markt. Een cijfermatige onderbouwing of ondersteuning door de verzekeraars was daar tot op heden niet voor beschikbaar.

Grote gevolgen

Deze eerste stap gaat grote gevolgen hebben voor ons zorglandschap. Schaalvergroting en specialisatie zorgen ervoor dat een select aantal centra in Nederland een bepaalde aandoening zullen gaan behandelen. Patiënten worden in dat geval geconfronteerd met een beperkte keuze van aanbieders en kunnen dus niet overal terecht. Hier staat tegenover, dat zij kiezen uit kwalitatief betere aanbieders. Ziekenhuizen / maatschappen / medisch specialisten zullen duidelijke keuzes moeten gaan maken in de zorgportfolio die ze gaan aanbieden. Schaalvegroting maakt specialisatie ook beter betaalbaar. Immers, kennis en ervaring zit minder verspreid door het land en is dus toegankelijker.

Ik ben benieuwd welke indicatoren CZ gebruikt om te bepalen welke kwaliteit een ziekenhuis biedt. Vrijdag hopelijk meer.

De website van TiLD is vernieuwd. Ik vond het tijd worden dat de site meer zou vertellen over de ervaringen die ik de afgelopen jaren heb opgebouwd. En minder over de techniek, waarmee ik dat heb gedaan. Ik hoor graag jullie reactie via mail, twitter of telefoon.

Maar hier je eigen oordeel!

Ik werd door Irene van Baalen geattendeerd op het jaarcongres Patiëntenlogistiek. Voor de 14e maal vindt dit congres plaats. Zie hier een review van het congres van vorig jaar. Zie hieronder het programma.

Inleiding

Marktwerking en kostenbesparingen zijn hot topics in de (ziekenhuis)zorg. De productiviteit moet omhoog, en kan vaak ook omhoog. Steeds meer ziekenhuizen zoeken naar wegen om zich te onderscheiden en op efficiëntere manieren zorg van hoogstaande kwaliteit te bieden. Op dit nieuwe congres Patiëntenlogistiek gaan deskundige sprekers ‘s ochtends in op thematiek rond bezuinigen, het maken van een goede afweging als het gaat om de inzet van bedrijfskundige verbeterprocessen en zorglogistiek in de praktijk. ’s Middags kunnen deelnemers hun eigen programma samenstellen in twee rondes met parallelsessies. Concrete logistieke oplossingen bieden praktische handvatten waar deelnemers in hun eigen organisatie mee aan de slag kunnen.

Datum & locatie
Het congres vindt plaats op donderdag 2 december 2010 in Aristo Utrecht.

Doelgroep
Dit congres is bedoeld voor directie- en stafleden, cluster- en sectorhoofden, projectleiders en hoofden patiëntenlogistiek, hoofden ambulante zorg, OK en verpleging, kwaliteitsfunctionarissen, hoofden opname en (poli)kliniek werkzaam in ziekenhuizen en andere zorginstellingen.

Sprekers o.a.

Daan Rooijmans (Plexus), Tjebbe Galema (ErasmusMC), Jetty Hoeksema (LUMC), Marc Rouppe van der Voort (St. Elisabeth Ziekenhuis) en Stan Janssen (UMC St. Radboud)

Kosten
De kosten voor het bijwonen van de studiedag bedragen € 345,- p.p. (excl. BTW). Indien gelijktijdig een collega wordt aangemeld, krijgt deze, en elke volgende, persoon van dezelfde organisatie een korting van € 50,- op de inschrijfkosten.

Programma
In het bijgevoegde PDF bestand treft u het programma aan. Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Irene van Baalen of kijk op onze website http://www.leidscongresbureau.nl/congres/patientenlogistiek2010

Variabiliteit is hot! Steeds meer mensen gebruiken de term, maar wat houdt het precies in?

Variabiliteit in het kort

Variabiliteit is een heerlijk scrabble woord, dat net zo goed vervangen kan worden door “de mate van fluctuaties” of “het aantal pieken en dalen”. Heb je in het zorgproces te maken met een hoge mate van variabiliteit, dan uit dat zich in een onevenwichtige benutting van specialisten / bedden, opnamestops, lagere kwaliteit van zorg  en zelfs een verhoogde mortaliteit.

Typen Variabiliteit

Eugene Litvak (Professor of Health Care and Operations Management) maakt een onderscheid in twee soorten variabiliteit, namelijk kunstmatige en natuurlijke variabiliteit. Kunstmatige variabiliteit wordt veroorzaakt door menselijk ingrijpen. Natuurlijke variabiliteit wordt bepaald door de stochastiek (kans / toeval). Denk nu even na over het volgende: Welke patiëntenstroom in het ziekenhuis heeft de grootste invloed op de variabiliteit in de bedbezetting? Electieve/geplande patiënten, of acute /spoed patiënten?

Een voorbeeld: Variabiliteit in het opnamepatroon

Ik heb tijdens mijn afstuderen en daarna als consultant al diverse studies mogen uitvoeren op het gebied van variabiliteit. En elke keer als ik de conclusies van die studies deel met mijn publiek dan is toch zeker 80% van het publiek stomverbaasd.

Een voorbeeld van een studie die ik heb gedaan:

Variabiliteit in het totale opnamepatroon van een ziekenhuis

In de bovenstaande grafiek staat het opnamepatroon weergegeven van een ziekenhuis. Op de horizontale as staan de dagen weergegeven en op de vertikale as het aantal opnamen per dag. De pieken en dalen in dit patroon zijn ruim beschikbaar. Maar hoeveel bedden moet je nu beschikbaar hebben? Door de hoeveelheid aan fluctuaties is daar geen pijl op te trekken. Dit patroon heeft wel direct tot gevolg dat de ene dag men zit te wachten op patiënten om de bedden te vullen. En dat het ziekenhuis op andere dagen electieve programma’s moet annuleren, omdat er geen plek is.

Het antwoord: Acuut of Electief?

Een duidelijk verschil tussen acuut en electief

Als je naar de grafiek kijkt dan valt duidelijk op dat het electieve opnamepatroon veel meer te maken heeft met pieken en dalen, dan het opnamepatroon van spoedpatiënten. Oorzaken voor de variabiliteit in de electieve stroom zijn bijvoorbeeld de openingstijden van de OK, de beschikbaarheid van artsen.

Tot slot: Kwaliteit versus kosten

Als men iets wil doen aan de kosten zonder daarbij de kwaliteit te schaden, dan dient men te focussen op de variabiliteit. Lukt het om meer stabiliteit in de processen te brengen, dan kan het ziekenhuis een hogere bezettingsgraad realiseren van OK’s, bedden, artsen, etc. Daarnaast gaat de leverbetrouwbaarheid van de zorgverlening ook omhoog. Een win win situatie voor het ziekenhuis, de medisch specialist en de patiënt.

Meer informatie:

Luister op de volgende link naar een interview met professor Litvak over de Variability Theory