Variabiliteit is hot! Steeds meer mensen gebruiken de term, maar wat houdt het precies in?
Variabiliteit in het kort
Variabiliteit is een heerlijk scrabble woord, dat net zo goed vervangen kan worden door “de mate van fluctuaties” of “het aantal pieken en dalen”. Heb je in het zorgproces te maken met een hoge mate van variabiliteit, dan uit dat zich in een onevenwichtige benutting van specialisten / bedden, opnamestops, lagere kwaliteit van zorg en zelfs een verhoogde mortaliteit.
Typen Variabiliteit
Eugene Litvak (Professor of Health Care and Operations Management) maakt een onderscheid in twee soorten variabiliteit, namelijk kunstmatige en natuurlijke variabiliteit. Kunstmatige variabiliteit wordt veroorzaakt door menselijk ingrijpen. Natuurlijke variabiliteit wordt bepaald door de stochastiek (kans / toeval). Denk nu even na over het volgende: Welke patiëntenstroom in het ziekenhuis heeft de grootste invloed op de variabiliteit in de bedbezetting? Electieve/geplande patiënten, of acute /spoed patiënten?
Een voorbeeld: Variabiliteit in het opnamepatroon
Ik heb tijdens mijn afstuderen en daarna als consultant al diverse studies mogen uitvoeren op het gebied van variabiliteit. En elke keer als ik de conclusies van die studies deel met mijn publiek dan is toch zeker 80% van het publiek stomverbaasd.
Een voorbeeld van een studie die ik heb gedaan:
Variabiliteit in het totale opnamepatroon van een ziekenhuis
In de bovenstaande grafiek staat het opnamepatroon weergegeven van een ziekenhuis. Op de horizontale as staan de dagen weergegeven en op de vertikale as het aantal opnamen per dag. De pieken en dalen in dit patroon zijn ruim beschikbaar. Maar hoeveel bedden moet je nu beschikbaar hebben? Door de hoeveelheid aan fluctuaties is daar geen pijl op te trekken. Dit patroon heeft wel direct tot gevolg dat de ene dag men zit te wachten op patiënten om de bedden te vullen. En dat het ziekenhuis op andere dagen electieve programma’s moet annuleren, omdat er geen plek is.
Het antwoord: Acuut of Electief?
Een duidelijk verschil tussen acuut en electief
Als je naar de grafiek kijkt dan valt duidelijk op dat het electieve opnamepatroon veel meer te maken heeft met pieken en dalen, dan het opnamepatroon van spoedpatiënten. Oorzaken voor de variabiliteit in de electieve stroom zijn bijvoorbeeld de openingstijden van de OK, de beschikbaarheid van artsen.
Tot slot: Kwaliteit versus kosten
Als men iets wil doen aan de kosten zonder daarbij de kwaliteit te schaden, dan dient men te focussen op de variabiliteit. Lukt het om meer stabiliteit in de processen te brengen, dan kan het ziekenhuis een hogere bezettingsgraad realiseren van OK’s, bedden, artsen, etc. Daarnaast gaat de leverbetrouwbaarheid van de zorgverlening ook omhoog. Een win win situatie voor het ziekenhuis, de medisch specialist en de patiënt.
Meer informatie:
Luister op de volgende link naar een interview met professor Litvak over de Variability Theory
